Jump to content
Avallac'h

Ciekawostki i legendy na temat gwiazd i gwiazdozbiorów

Recommended Posts

Od dawna fascynują mnie wierzenia dawnych ludów dotyczące gwiazd i innych obiektów nocnego nieba. Niestety, bardzo trudno jest zdobyć jakieś informacje na ten temat, choć mogłoby się wydawać, że w Internecie można znaleźć wszystko... Dlatego postanowiłem założyć ten wątek, by podzielić się z Wami dotychczas zdobytą przeze mnie wiedzą i by każdy kto zna inne legendy lub mity dotyczące gwiazd mógł je tutaj przytoczyć.

Ponadto do założenia wątku zachęciły mnie wiosenne i wakacyjne plany - zamierzam zarazić moją dziewczynę astronomiczną pasją, a cóż może się sprawdzić lepiej niż spoglądanie w niebo przez lornetkę na ciemnej leśnej polanie i opowiadanie pradawnych legend, z których wiele ma w sobie nutkę romantyzmu? :) Sądzę że ludzie dotychczas niezainteresowani astronomią chętniej zaczną spoglądać np. na M44, gdy będą świadomi że patrzą nie tylko na zbiorowisko białych punkcików, ale również na bramę, przez którą dusze miały zstępować na Ziemię by przyjąć ludzkie ciało ;)

 

Najwięcej informacji jakie posiadam na ten temat pochodzi z niewielkiej książki Josipa Kleczka "Nasze Gwiazdozbiory", wydanej w Polsce w 1982 roku. Poniżej zamieszczam link do strony w całości poświęconej tej właśnie pozycji, można tam znaleźć praktycznie treść całej książeczki, opracowaną w bardzo przejrzysty sposób:

 

http://gwiazdozbiory.eulersoft.com.pl/

 

Pozostałe informacje pochodzą z poniższego źródła:

http://www.wiw.pl/astronomia/a-gwiazdy-mezopotamii.asp

Oraz z Wikipedi...

 

Pozwolę sobie pominąć mity greckie, gdyż są one znane większości astroamatorów, a są tak długie, że zapewne niewielu osobom chciałoby się je czytać ;) Niemniej zainteresowanych odsyłam do Naszych Gwiazdozbiorów i Wikipedii.

 

1. WIELKA NIEDŹWIEDZICA:

- To jeden z najdawniej nazwanych gwiazdozbiorów, wiele dawnych kultur znało go jako "niedźwiedzia" co najmniej 15000 lat temu, gdy Azja była jeszcze złączona z Ameryką.

- Wielki Wóz w niekturych kulturach nazywany jest "Wielką Chochlą" lub "Wielkim Rondlem".

 

2. RYŚ:

- Gwiazdozbiór został wprowadzony przez polskiego astronoma Jana Heweliusza, który z trudem doliczył się w nim 12 bardzo słabych gwiazd. Mówił, że kto może zobaczyć wszystkie 12, musi mieć oczy jak ryś. Stąd właśnie pochodzi nazwa gwiazdozbioru.

 

3. RAK:

- Chaldejczycy nazywali ten gwiazdozbiór "Bramą Ludzi". Tędy podobno dusze zstępują na Ziemię, by przyjąć ludzkie ciało.

- Sumerowie widzieli w nim Żółwia.

- Indianie z Jukatanu wierzyli, że gdy Słońce znajduje się w tym gwiazdozbiorze, przyjmuje postać ognistego ptaka i zstępuje na Ziemię, by przyjąć ofiary złożone na ołtarzu.

 

4. PANNA:

- Dla mieszkańców Bliskiego Wschodu gwiazdozbiór przedstawiał boginię Isztar, córę niebios i królową gwiazd. W Egipcie zaś widziano w nim Izydę.

 

5. PSY GOŃCZE:

- Najjaśniejsza gwiazda, Cor Caroli, oznacza po łacinie "Serce Karola". Ponoć na angielskim dworze twierdzono, że gwiazda ta nadzwyczaj jasno świeciła podczas przyjazdu króla Karola II do Londynu. Królewski astronom Edmund Halley dał jej więc nazwę, która utrzymała się po dziś dzień.

 

6. ŁABĘDŹ:

- Babilończycy nazywali go Demonem z Otwartymi Ustami.

 

7. LUTNIA:

- Arabscy astronomowie widzieli w nim Orła lub Sępa, zaś Babilończycy nazywali ten gwiazdozbiór Kozą.

 

8. ORZEŁ:

- Arabscy astronomowie nazywali tę konstelację "Sępem w locie", zaś Chińczycy widzieli w nim postać Pasterza.

 

9. SKORPION:
(Przytoczę fragment mitu greckiego, bo jest wyjątkowo ciekawy)
- Słońce w Skorpionie przebywa bardzo krótko. Legendy tłumaczą to tym, że kiedyś słonecznym rydwanem powoził niedoświadczony Faeton. Konie przestraszyły się skorpiona i rydwan zbytnio zbliżył sie do Ziemi. Olbrzymi żar ognistego wozu palił Ziemię i zmieniał ją w pustynię. Aby uchronić ją przed całkowitym zniszczeniem, Zeus strącił błyskawicą Faetona do rzeki Erydan. Do dziś dzień niektórzy mieszkańcy Ziemi są ciemnoskórzy. Są to potomkowie tych, którym niegdyś buchający ze słonecznego wozu żar przypalił skórę.

- Nazwa Antares oznacza "Anti-Ares, zaś Ares jest greckim odpowiednikiem Marsa. Antares bardzo bowiem przypomina swą czerwoną barwą planetę Mars.

- Już 5000 lat temu Sumerowie widzieli w tym miejscu skorpiona.

- Stara Polska nazwa gwiazdozbioru to "Niedźwiadek".

 

10. STRZELEC:

- Sumerowie widzieli w nim Nergala, dwugłowego boga - bestię zsyłającego zarazę.

 

11. PEGAZ:

- Nazwa Pegaz pochodzi od Fenicjan, których okręty miały na dziobie skrzydlatego konia z uzdą (Pega-Sus). Tym tłumaczy się nie tylko nazwę, ale i to, że na niebie znajduje się jedynie przednia część konia.

 

12. RYBY:

- W związku z greckim mitem, kiedyś gwiazdozbiór nosił nazwę "Wenus i Cupido", ale ponieważ wiele ludów Bliskiego Wschodu widziało w tym miejscu nieba ryby, przyjęła się obecna nazwa.

 

13. ORION:

- Starożytni Mezopotamczycy nazywali ten gwiazdozbiór Uru-Anna, czyli "Światło Nieba". Z tej nazwy powstało później imię Orion.

 

14. BLIŹNIĘTA:
- W Egipcie Kastor i Pollux utożsamiane były z parą kiełkujących ziaren.

- Fenicjanie widzieli w nich parę kozłów, zaś w Mezopotamii doszukiwano się w nich pary nagich chłopców.

 

15. MAŁY PIES:

- Egipcjanie widzieli w nim Anubisa, boga z głową szakala, natomiast Arabowie i Rzymianie dopatrywali się w nim Szczenięcia.

- Według innej arabskiej legendy Wielki i Mały Pies to dwie siostry.

 

16. PERSEUSZ:
- Gwiazda Algol wyobraża głowę Meduzy. Nazwa jest skrótem arabskiego Ras al Ghul, co oznacza "Demoniczna Głowa". Algol był jedyną gwiazdą zmienną znaną w starożytności. jest wspomniana nawet w Iliadzie, gdzie Homer opisuje Algola jako ohydnego demona.

- Sumerowie widzieli w tym gwiazdozbiorze Starca, który trzyma w rękach jakiś tajemniczy przedmiot (jego nazwa w zapiskach jest nieczytelna).

 

17. ZAJĄC:

- Egipcjanie widzieli w nim czółno boga Ozyrysa, którego przedstawiać miał Orion.

- Arabowie w 4 najjaśniejszych gwiazdach Zająca dopatrywali się krzesła Olbrzyma, natomiast koczujące plemiona widziały w nich cztery spragnione wielbłądy przy niebieskiej rzece (Droga Mleczna).

 

18. WIELKI PIES:
- Wiele starożytnych kultur nadawało Syriuszowi szczególne znaczenie. W Egipcie był czczony jako Izyda, bogini magii i rodziny oraz żona Ozyrysa.

 

19. WOLARZ:
- Polizejczycy nazywali Arkura, najjaśniejszą gwiazdę Wolarza, Hōkūle, "Gwiazdą Radości".

  • Like 9

Share this post


Link to post
Share on other sites

A niechaj Boska Światłość Ci świeci jak piszesz nam takie ciekawe rzeczy :)

 

https://en.wiktionary.org/wiki/Orion
From Middle English Orioun, from Latin Ōrīōn, from Ancient Greek Ὠρίων ‎(Ōríōn),
from Akkadian ‎(Uru-anna, “heaven's light” = Boska Światłość ).

 

Pozdrawiam
p.s.
Takie bardziej różne/luźne historyjki związane z kosmosem można też pisać w tym wątku:

 

http://astropolis.pl/topic/39767-historie-i-historyjki-zwizane-z-astronomi-cho-troch/?do=findComment&comment=474147

Edited by ekolog

Share this post


Link to post
Share on other sites

Ode mnie ciąg dalszy, tym razem obszernie na temat Plejad i Drogi Mlecznej, wszystkie informacje z angielskiej Wikipedii.

 

PLEJADY:

- Tuaregowie, nomadzi z Sahary, nazywają Plejady "shad ihedd", co znaczy "córki nocy".

- W mitologii skandynawskiej Plejady były kurczętami bogini Freyi.

- W litewskich bajkach ludowych , a także łotewskich pieśniach ta konstelacja jest zazwyczaj przedstawiana jako sito, które zostało skradzione przez diabła bogu burzy, lub też przedmiot używany przez boga burzy do wywoływania deszczu.

- Na Ukrainie Plejady są uważane za talizman kobiet, który będzie je ochraniał po wsze czasy.

- Plemię Czirokezów wierzy, że kiedyś żyło siedmiu chłopców, którzy nie byli posłuszni rodzicom i nie wykonywali swoich obowiązków, wciąż się bawiąc. Biegali wokół placu tak długo, aż wreszcie zaczęli wznosić się do nieba. Jednak matka chwyciła jednego z chłopców za nogę i ściągnęła na Ziemię, w którą uderzył tak mocno, że zapadł się pod nią. W miejscu jego upadku wyrosła sosna.

- Według mitu plemienia Czejenów Plejady to siedem szczeniąt, dzieci córki wodza, która została odwiedzona przez psa w ludzkiej postaci, do którego powiedziała: "Gdziekolwiek pójdziesz, tam pójdę i ja".

- Indianie Navaho wierzą, że Plejady były pierwszym gwiazdozbiorem umieszczonym na niebie przez Czarnego Boga.

- Według Chińczyków plejady to głowa białego tygrysa.

- W australijskich legendach Plejady to pierwsza kobieta na świecie, która została zgwałcona przez Kidili, człowieka z Księżyca.

- Legendy mieszkańców południowej Austarlii mówią o siedmiu siostrach Karatgurk, które jako pierwsze na Ziemi okiełznały ogień. Każda z nich trzymała kij z zatkniętym na końcu żywym węglem. Nie chciały jednak podzielić się ogniem z resztą ludzi. Jednak sprytny bohater Crow podstępem wykradł ich sekret i oddał władzę nad ogniem całej ludzkości. Siostry zaś zostały zmiecione na niebo, gdzie ich płonące żagwie świecą do dziś jako gwiazdy Plejad.

 

DROGA MLECZNA:

- W niektórych uralskich, tureckich i nadbałtyckich językach Droga Mleczna nazywana jest Ptasią Ścieżką, gdyż ludzie z północy widzieli, jak migrujące ptaki podążają w wytyczonym przez nią kierunku. Finowie wierzyli niegdyś, że na południu znajduje się kraina Lintukoto, Ptasi Dom.

- W wielu krajach Azjatyckich nasza galaktyka jest nazywana Srebrną Drogą.

- Japońska nazwa Drogi Mlecznej to Niebiańska Rzeka.

- Skandynawowie nazwali galaktykę Zimową Drogą, jako że jest najlepiej widoczna o tej porze roku.

- Według starożytnej armeńskiej legendy bóg Vahagn ukradł słomę asyryjskiego króla Barshama, i zaniósł ją do Armenii w trakcie mroźnej zimy. Podczas gdy przemierzał niebiosa, część słomy wysypała mu sie z rąk, i tak powstało jasne pasmo na niebie, nazwane przez mieszkańców Armenii "Drogą złodzieja słomy".

- Buszmeni z okolic pustyni Kalahari twierdzą, że dawno temu nie było gwiazd i noc była czarna jak smoła. Dziewczynka, która była samotna i chciała odwiedzić innych ludzi, rzuciła żar z ogniska w niebo i stworzyła Drogę Mleczną.

- W jednej z Azjatyckich opowieści , gwiazdy Altair i Vega były dwojgiem kochanków, którzy mogli spotkać się tylko raz w roku, siódmego dnia siódmego miesiąca, kiedy stada srok i wron tworzyły most na Srebrnej Rzece. Ten dzień obchodzony był jako święto.

- Lud Kaurna z Austalii południowej wierzy, że Droga Mleczna to niebiańska rzeka (Wodliparri), wzdłuż której stoją domy bogów. Ciemne plamy mają oznaczać miejsca zamieszkania groźnej istoty zwanej Yura. Aborygeni nazywają ciemne mgławice Yurakauwe, co oznacza "Potworna woda".

- Jeszcze inni mieszkańcy Australii mówią, że gwiazdy Drogi Mlecznej to tysiące latających lisów, które odprowadzają tancerkę Purupriggie.

  • Like 4

Share this post


Link to post
Share on other sites
Trochę o "fenomenie" :read:
Jednym z pierwszych greckich astronomów, który sporządził katalog widocznych gwiazd był Eudoksos z Knidos. Niestety jego oryginalna praca nie została zachowana, ale Aratos z Soloj użył owej listy, podczas pisania poematu dydaktycznego - Phaenomena, w którym opisał 44 konstelacje. Angielskie tłumaczenie znajdziemy pod adresem:
Poemat stał się bardzo popularny. Sto lat później, Hipparch skrytykował jego dokładność, ale pochwalił jako dzieło literackie. Został on przetłumaczony na łacinę przez kilku wybitnych autorów rzymskich, w tym Cycerona i przetrwał jako jeden z niewielu tekstów astronomicznych w Europie Zachodniej w okresie wczesnego średniowiecza. Poemat został zilustrowany i chociaż oryginalne greckie i rzymskie egzemplarze zostały utracone, zachowały się mniej lub bardziej wierne kopie pochodzące z początku IX wieku naszej ery.
Trzy z tych najlepszych rękopisów znajdują się w Bibliotece Uniwersytetu w Leiden, British Library w Londynie oraz w Bibliotece Narodowej w Madrycie.
herkules.jpg
Herkules (Leiden)
ryby.jpg
Erydan, Ryby i Ołtarz (Madryt)
centaur.jpg
Centaur (Londyn)
Chociaż wszystkie są oparte dziele Aratosa, już na pierwszy rzut oka znacznie się różnią. Prawdopodobnie są skopiowane z trzech różnych źródeł rzymskich.
Katalog ze zdjęciami większości konstelacji z Leiden dostępny jest pod adresem:
Skany egzemplarza londyńskiego:
Czarno-białe zdjęcia z egzemplarza w Madrycie:
Kompletny skan manuskryptu:

 

  • Like 1

Share this post


Link to post
Share on other sites

Julien d’Huy, A Cosmic Hunt in the Berber sky : a phylogenetic reconstruction of a Palaeolithic mythology.

 

https://www.scientificamerican.com/article/scientists-trace-society-rsquo-s-myths-to-primordial-origins/

A_2013.10._A_Cosmic_Hunt_in_the_Berber_sky_-_Les_Cahiers_de_l_AARS_16_93-106.pdf

Edited by heweliusz
  • Like 1

Share this post


Link to post
Share on other sites

Temat jest tak szeroki, że w zasadzie nie wiadomo od czego zacząć ;)

 

Warto polecić na początek książkę Clive'a Ruggelsa Ancient Astronomy: an Encyclopaedia of Cosmologies and Myth i pod jego redakcją trzytomowy Handbook of Archaeoastronomy and Ethnoastronomy za, bagatela, 1360 euro.

 

W Polsce wyszło kilka popularnonaukowych książek Aveniego i jedna Kruppa.

 

W temacie starożytnego Bliskiego Wschodu prace Arkadiusza Sołtysiaka. Wiele z nich znajduje się na Academia.edu

 

Plejady w wierzeniach ludów andyjskich: 37.pdf

Astronomia Aborygenów: The Astronomy of Aboriginal Australia.pdf

  • Like 1

Share this post


Link to post
Share on other sites

Ściągnij sobie "konstelacje" tak się nazywa apka na telefon (ikona księżyca z lunetą w oku :)), fajnie opisane jest tam większość gwiazdozbiorów ich historia i ciekawostki, autorem jest Kirill Sidorov (chyba).

Share this post


Link to post
Share on other sites

Skorpion był kiedyś znacznie większy. To Rzymianie wydzielili z niego gwiazdozbiór Wagi

Dodam tylko, że po tym podziale została pamiątka w postaci takiej, że w Skorpionie nie ma gwiazdy γ (chciałem napisać, że w Wadze nie ma gwiazdy δ, ale sprawdziłem, że jednak jest, jakaś ledwo widoczna gołym okiem) . Poza tym sporo gwiazd Wagi ma nazwy, oznaczające różne części ciała skorpiona.

Share this post


Link to post
Share on other sites

Dwa posty pod rząd, ale nie czytałem wszystkiego za jednym razem.

 

Ode mnie ciąg dalszy, tym razem obszernie na temat Plejad i Drogi Mlecznej, wszystkie informacje z angielskiej Wikipedii.

 

DROGA MLECZNA:

- Japońska nazwa Drogi Mlecznej to Niebiańska Rzeka.

A Plejady, to Subaru. Zdaje się też, że po koreańsku Daewoo to Wszechświat.

 

Kilkanaście lat temu w Polsce ukazała się książka Historia naturalna gwiazdozbiorów. Jeśli nie miałeś jej w rękach, to polecam szukanie w antykwariatach.

  • Like 1

Share this post


Link to post
Share on other sites

Plejady to rzeczywiście Subaru po japońsku. Zauważcie, że w logo samochodów Subaru są... Plejady :)

Daewoo chyba oznacza wielkość w języku koreańskim, a nie Wszechświat w dosłownym znaczeniu.

Do powyższych opowieści o gwiazdozbiorach dokładam moje ulubione konstelacje: niebo Inuitów. To Eskimosi zamieszkujący Grenlandię, Alaskę, Kanadę i Syberię. Na niebie mieli Renifera (nasz Wielki Wóz) oraz kilkanaście mniejszych asteryzmów bardzo istotnych w orientacji na nibie za kołem podbiegunowym: http://www.stellarium.org/wiki/index.php/Inuit_Sky_Culture

W Stellarium można sobie te gwiazdozbiory Inuitów po prostu włączyć! Polecam.

RKP

 

  • Like 1

Share this post


Link to post
Share on other sites

Join the conversation

You can post now and register later. If you have an account, sign in now to post with your account.

Guest
Reply to this topic...

×   Pasted as rich text.   Paste as plain text instead

  Only 75 emoji are allowed.

×   Your link has been automatically embedded.   Display as a link instead

×   Your previous content has been restored.   Clear editor

×   You cannot paste images directly. Upload or insert images from URL.


  • Recently Browsing   0 members

    No registered users viewing this page.

  • Our picks

    • Zdjęcie Czarnej Dziury - dzisiaj o 15:00
      Pamiętajcie, że dzisiaj o 15:00 poznamy obraz Czarnej Dziury. Niezależnie od tego, jak bardzo będzie ono spektakularne (lub wręcz przeciwnie - parę pikseli), trzeba pamiętać, że to ogromne, wręcz niewyobrażalne, osiągnięcie cywilizacji. Utrwalić coś tak odległego i małego kątowo, do tego wykorzystując mega sprytny sposób (interferometria radiowa), ...no po prostu niewyobrażalne. EHT to przecież wirtualny teleskop wielkości planety. Proste?
        • Love
        • Like
      • 144 replies
    • Amatorska spektroskopia supernowych - ważne obserwacje klasyfikacyjne
      Poszukiwania i obserwacje supernowych w innych galaktykach zajmuje wielu astronomów, w tym niemałą grupę amatorów (może nie w naszym kraju, ale mam nadzieję, że pomału będzie nas przybywać). Odkrycie to oczywiście pierwszy etap, ale nie mniej ważne są kolejne - obserwacje fotometryczne i spektroskopowe.
        • Like
      • 4 replies
    • Odszedł od nas Janusz Płeszka
      Wydaje się nierealne, ale z kilku źródeł informacja ta zdaje się być potwierdzona. Odszedł od nas człowiek, któremu polskiej astronomii amatorskiej możemy zawdzięczyć tak wiele... W naszym hobby każdy przynajmniej raz miał z nim styczność. Janusz Płeszka zmarł w wieku 52 lat.
        • Sad
      • 166 replies
    • Małe porównanie mgławic planetarnych
      Postanowiłem zrobić taki kolaż będący podsumowaniem moich tegorocznych zmagań z mgławicami planetarnymi a jednocześnie pokazujący różnice w wielkości kątowe tych obiektów.
      Wszystkie mgławice na tej składance prezentowałem i opisywałem w formie odrębnych tematów na forum więc nie będę się rozpisywał o każdym obiekcie z osobna - jak ktoś jest zainteresowany szczegółami bez problemu znajdzie fotkę danej mgławicy na forum.
        • Love
        • Thanks
        • Like
      • 29 replies
    • SN 2018hhn - "polska" supernowa w UGC 12222
      Dziś mam przyjemność poinformować, że jest już potwierdzenie - obserwacja spektroskopowa wykonana na 2-metrowym Liverpool Telescope (La Palma, Wyspy Kanaryjskie). Okazuje się, że mamy do czynienia z supernową typu Ia. Poniżej widmo SN 2018hhn z charakterystyczną, silną linią absorpcyjną SiII.
        • Thanks
        • Like
      • 11 replies
×
×
  • Create New...

Important Information

We have placed cookies on your device to help make this website better. You can adjust your cookie settings, otherwise we'll assume you're okay to continue.