Jump to content

GWIAZDA PRZYBYLSKIEGO: HD 101065


Guest Bellatrix

Recommended Posts

Guest Bellatrix

GWIAZDA PRZYBYLSKIEGO

Czyli Chemiczny koktajl lantanowcowo- aktynowcowy

 

image.png

 

W jednej z konstelacji Południowego Nieboskłonu, w części niedostępnej dla obserwatorów z Polski, znajduje się dość słaba (8,0m), ale nietypowa gwiazda. Mowa o Gwieździe Przybylskiego, o numerze katalogowym: HD 101065.  Na pierwszy rzut oka, niespecjalnie wyróżnia się spośród reszty gwiazd, jej typ widmowy to F. Niektóre źródła podają również przedział F-G oraz zmienny charakter gwiazdy Przybylskiego. Pełna wersja zapisu typu widmowego uwzględnia oznaczenie „p”, czyli peculiar. Oznacza to, że widmo spektroskopowe gwiazdy jest osobliwe, nietypowe. W tym przypadku owa osobliwość polega na podwyższonej zawartości tzw. metali ziem rzadkich (głównie lantanowców- aktywnych metali bloku f).  Lantan, cer, neodym czy prazeodym są co prawda obecne w atmosferze większości gwiazd, ale ich udział jest znacznie niższy niż u HD 101065. Nawet Holm, którego obecności nie stwierdzono wówczas w widmie słonecznym, był obecny w widmie gwiazdy Przybylskiego. Nawet tak ciężkie metale jak tor czy uran (aktynowce) mają podwyższony udział- w stosunku do udziału w widmie Słońca. Pierwiastki o wysokich liczbach atomowych są kilkaset do kilkunastu tysięcy razy bardziej rozpowszechnione niż w atmosferze naszej Dziennej Gwiazdy.

 

image.png


Ciekawostką jest również zawartość prometu- radioaktywnego lantanowca o liczbie atomowej 61, pierwiastka posiadającego aż 27 izotopów (licząc łącznie z izomerami jądrowymi) w tym ani jednego trwałego. Izotop promet-145 jest spośród nich najtrwalszy (okres połowicznego zaniku zaledwie 17,7 lat). Przed tym odkryciem, obecność prometu podejrzewano tylko w przypadku dwóch innych gwiazd, stąd zaobserwowane jego linii w widmie HD 101065 było nie lada fenomenem.
Co więcej, dalsze badania gwiazdy Przybylskiego dowiodły obecności transuranowców (Z > 92), do liczby atomowej 99 włącznie.
Należy jednak podkreślić, że zawartość lekkich pierwiastków, takich jak np. tlen lub węgiel jest u gwiazdy Przybylskiego dużo niższa niż u większości gwiazd, w tym Słońca.

 

image.png

 

Początkowo, zanim dokonano odkrycia związanego z nadzwyczaj obfitym widmem HD 101065, katalogi podawały typ widmowy gwiazdy jako B5, a więc gorąca błękitno-biała gwiazda. Jednak wnikliwa analiza dowiodła, że rzekome pasma wodoru i helu, były w rzeczywistości licznymi, gęsto rozmieszczonymi liniami absorpcyjnymi wielu pierwiastków. Barwa gwiazdy z kolei sugerowała typ K0. Ale natężenie pasm wodorowych wskazywało na typ widmowy z pogranicza F oraz G: F8- G0.

Gwiazda Przybylskiego jest zmienna. Wykazuje średnią jasność ok. 8,0 mag. Amplituda zmian jasności jest niewielka i przyjmuje wartość zaledwie 0,02 mag, przy okresie bliskim 12 minut. Cykl zmienności nie jest jednolity i składa się z kilku cyklów zachodzących równolegle. HD 101065 posiada masę ok. 1,5 masy Słońca oraz temperaturę powierzchni bliską 6.600K. Jest oddalona od Ziemi o ok. 370 l.ś. Wskaźnik barwy B-V to ok +0,76 mag. Kolor jest więc białożółty. Godna uwagi jest też jej wyjątkowo niska prędkość rotacji. Wynosi ona zaledwie 12 km/s.

Gwiazda Przybylskiego należy do ciągu głównego. Pełen zapis jej typu widmowego mógłby zatem wyglądać następująco: F8-G0Vp. Można również uznać ją za skrajny przypadek gwiazdy typu Ap (skrajny, gdyż dotyczy późnego typu widmowego F). Jednak podobnie jak gwiazdy Ap posiada podwyższony udział różnych ciężkich metali, a także silne pole magnetyczne oraz zmienność z uwagi na pulsacje.

Skąd tak wysoka zawartość lantanowców i aktynowców w widmie HD101065? Prawdopodobnie jest ona spowodowana „wyrzucaniem” na powierzchnię gwiazdy ciężkich produktów syntez jądrowych przez ciśnienie promieniowania. Ciężkie metale chętnie absorbują wspomniane promieniowanie i dlatego są najbardziej podatne na dyfuzję ku zewnętrznym warstwom gwiazdy. Obecność silnego pola magnetycznego wzmacnia tę dyfuzję. Jednak mechanizm dyfuzji nie do końca wyjaśnia anomalie w składzie chemicznym. Metale ziem rzadkich są nieporównywalnie bardziej rozpowszechnione w gwieździe Przybylskiego, niż u typowych gwiazd typu Ap. Z drugiej strony gwiazdy Ap charakteryzują się wysokim udziałem niklu oraz żelaza pojedynczo zjonizowanego. U HD 101065 stężenie tych pierwiastków jest niskie.

Link to post
Share on other sites
  • 2 years later...
Guest Bellatrix

"ostatni"... a co to, guma od pantalonów, żeby rozciągać? To są sztuczne twory, o okresie półrozpadu rzędu ułamków sekundy. Uzyskiwane w laboratorium w ilości kilku atomów. Tego nawet nie widać, nie sposób zbadać właściwości chemicznych takich pierwiastków. Możemy tylko przypuszczać, w oparciu o położenie w układzie okresowym. Dla chemika to zupełnie nieatrakcyjne. Ale dla fizyka jądrowego pewnie rarytas :)

Link to post
Share on other sites

Niestety, te wszystkie nowe, sztucznie wytworzone pierwiastki w liczbie kilku atomów (tak naprawdę to nawet nie atomów, tylko jąder atomowych) o czasie życia poniżej sekundy są jak krowa z dodatkowymi wymionami przyszytymi na grzbiecie: przez jakiś czas może nawet żyć, można z zainteresowaniem ją obserwować, ale użyteczności wielkiej się tu nie dopatrzymy.

Nie neguję jednak, że trzeba być zdolnym transplantologiem, by krowa z wymionami na grzbiecie choć raz zamuczała, a zaobserwowanie odpowiedniego śladu po rozpadzie kilku jąder atomowych wymaga nie lada warsztatu i determinacji.

 

  • Haha 1
Link to post
Share on other sites

Pracowałem kiedyś w Laboratorium Florowa Reakcji Jądrowych. Mam do tej pory przypinkę z 114 pierwiastkiem, flerovium. Na seminarium magisterskim zapytano mnie, po co to się w ogóle robi. Nie byłem całkowicie poinformowany o prawdziwym znaczeniu tych badań, więc powiedziałem: "ku chwale nauki".

Dziś wiem trochę więcej, ale zdania nie zmieniłem :)

 

BTW: @Bellatrix, kto to ten Przybylski?:)

 

  • Love 1
Link to post
Share on other sites
1 godzinę temu, Behlur_Olderys napisał:

BTW: @Bellatrix, kto to ten Przybylski?:)

Coś mi świta, że to Polski badacz przyrody za cara. Nie za cara Putina, tylko przed rewolucją w Rosji. 

Ale to trzeba sprawdzić, mam nadzieję, że nie pomieszałem. Bo tam był jeszcze ktoś o nazwisku Przewalski... 

 

EDIT a jednak coś pomieszałem... 

 

https://pl.qaz.wiki/wiki/Przybylski's_Star

 

"W 1961 roku polsko-australijski astronom Antoni Przybylski odkrył, że gwiazda ta ma osobliwe widmo, które nie mieści się w standardowych ramach klasyfikacji gwiazd . Obserwacje Przybylskiego wskazały na niezwykle małe ilości żelaza i niklu w widmie gwiazdy , ale większe ilości niezwykłych pierwiastków, takich jak stront , holm , niob , skand , itr , cez , neodym , prazeodym , tor , iterb i uran . W rzeczywistości na początku Przybylski wątpił, że żelazo w ogóle jest obecne w widmie. Współczesne prace pokazują, że liczebność pierwiastków z grupy żelaza jest nieco niższa od normy, ale jest jasne, że lantanowce i inne egzotyczne pierwiastki są bardzo obfite. Gwiazda Przybylskiego zawiera również wiele różnych krótkotrwałych pierwiastków aktynowców , w których wykryto aktyn , protaktyn , neptun , pluton , ameryk , kur , berkel , kaliforn i einstein . Okres półtrwania najdłużej żyjącego izotopu einsteinu wynosi tylko 472 dni. Inne pierwiastki radioaktywne odkryte w tej gwieździe to technet i promet . W porównaniu do sąsiednich gwiazd, HD 101065 ma wysoką prędkość swoisty z 23,8 ± 1,9 km / s . Gwiazda Przybylskiego - https://pl.qaz.wiki/wiki/Przybylski's_Star"

 

Edited by kjacek
  • Like 1
  • Thanks 1
Link to post
Share on other sites
  • 2 weeks later...

Takie które mają czas półrozpadu ok. 1 roku są chyba raczej warte uznania za pierwiastki. Pytanie tylko czy da siez nimi poupraiac jakas perwersyjna chemię? Perwersyjna, bo ciekawe, jak wygladaja ich powłoki elektronowe? Myślę o efektach relatywistycznych. 

  • Like 1
Link to post
Share on other sites

Join the conversation

You can post now and register later. If you have an account, sign in now to post with your account.

Guest
Reply to this topic...

×   Pasted as rich text.   Paste as plain text instead

  Only 75 emoji are allowed.

×   Your link has been automatically embedded.   Display as a link instead

×   Your previous content has been restored.   Clear editor

×   You cannot paste images directly. Upload or insert images from URL.

  • Recently Browsing   0 members

    No registered users viewing this page.

  • Our picks

    • Big Bang remnant - Ursa Major Arc or UMa Arc
      Tytuł nieco przekorny bo nie chodzi tu oczywiście o Wielki Wybuch ale ... zacznijmy od początku.
       
      W roku 1997 Peter McCullough używając eksperymentalnej kamery nagrał w paśmie Ha długą na 2 stopnie prostą linie przecinajacą niebo.
       
      Peter McCullough na konferencji pokazał fotografię Robertowi Benjamin i obaj byli pod wrażeniem - padło nawet stwierdzenie: “In astronomy, you never see perfectly straight lines in the sky,”
        • Love
        • Thanks
        • Like
      • 14 replies
    • Jeśli coś jest głupie, ale działa, to nie jest głupie - o nietypowych rozwiązaniach sprzętowych
      Sformułowanie, które można znaleźć w internetach jako jedno z "praw Murphy'ego" przyszło mi na myśl, gdy kolejny raz przeglądałem zdjęcia na telefonie z ostatniego zlotu, mając z tyłu głowy najgłośniejszy marsjański temat na forum. Do rzeczy - jakie macie (bardzo) nietypowe patenty na usprawnienie sprzętu astronomicznego bądź jakieś kreatywne improwizacje w razie awarii czy niezabrania jakiegoś elementu sprzętu  Obstawiam, że @HAMAL mógłby samodzielnie wypełnić treścią taki wątek.
        • Haha
        • Like
      • 21 replies
    • MARS 2020 - mapa albedo powierzchni + pełny obrót 3D  (tutorial gratis)
      Dzisiejszej nocy mamy opozycję Marsa więc to chyba dobry moment żeby zaprezentować wyniki mojego wrześniowego projektu. Pogody ostatnio jak na lekarstwo – od początku października praktycznie nie udało mi się fotografować. Na szczęście wrzesień dopisał jeśli chodzi o warunki seeingowe i udało mi się skończyć długo planowany projekt pełnej mapy powierzchni (struktur albedo) Marsa.
        • Love
        • Thanks
        • Like
      • 130 replies
    • Aktualizacja silnika Astropolis - zgłaszanie uwag
      Dzisiaj zaktualizowaliśmy silnik Astropolis do najnowszej wersji (głównie z powodów bezpieczeństwa). Najpoważniejsze błędy zostały już naprawione, ale ponieważ aktualizacja jest dosyć rozbudowana (dotyczy także wyglądu), drobnych problemów na pewno jest więcej. Bez was ich nie namierzymy. Dlatego bardzo proszę o pomoc i wrzucanie tu informacji o napotkanych problemach/błędach.
        • Like
      • 250 replies
    • Insight Investment Astrophotographer of the Year 2020 – mój mały-wielki sukces :)
      Jestem raczej osobą która nie lubi się chwalić i przechwalać… ale tym razem jest to wydarzenie dla mnie tak ważne, że postanowiłem podzielić się z Wami tą niezwykle radosną dla mnie wiadomością.
       
      Moja praca zajęła pierwsze miejsce w kategorii „Planety, komety i asteroidy” podczas tegorocznego konkursu Insight Investment Astronomy Photographer of the Year 2020.
        • Love
        • Thanks
        • Like
      • 85 replies
×
×
  • Create New...

Important Information

We have placed cookies on your device to help make this website better. You can adjust your cookie settings, otherwise we'll assume you're okay to continue.