Skocz do zawartości
Bellatrix

IOTA ORIONIS, czyli bijące serce Oriona

Rekomendowane odpowiedzi

image.png

 

IOTA ORIONIS (HATSYA)- czyli bijące serce Oriona

 

W sercu konstelacji Orina znajduje się niebieski olbrzym typu widmowego O9III. Mimo ogromnego dystansu, jaki dzieli nasz układ słoneczny od tej gwiazdy (2.300 l.ś.), jasność wizualna obiektu pozostaje wysoka, ok. 2,8m i jest on bez trudu dostrzegalny gołym okiem (współtworząc symboliczny zarys miecza Oriona) i dostępny do obserwacji wyłącznie zimową porą, kiedy konstelacja Oriona góruje wysoko nad horyzontem.

Iota Orionis to w rzeczywistości układ wielokrotny zbudowany z co najmniej czterech komponentów. Główna składowa A jest systemem spektroskopowo podwójnym, w którego skład wchodzi niebieski olbrzym typu widmowego O9III oraz biało-niebieski olbrzym: B1III-IV. Oba składniki orbitują wokół wspólnego środka masy z okresem ok. 29 dni. Obie gwiazdy są podobne do siebie pod względem temperatury oraz klasy jasności, co znajduje przełożenie m.inn. w składzie widma spektroskopowego, w którym wyróżniają się pasma helu He+ oraz azotu na różnych stopniach jonizacji.

 

image.png


Jest jednak pewna intrygująca cecha owego układu podwójnego: szacowany wiek komponentów jest różny dla każdej z gwiazd. Istnieje podejrzenie, że gwiazdy te miały udział w kolizji, która doprowadziła do odrzucenia w przeciwnych kierunkach gwiazd mu Columbae oraz AE Aurigae (omówionych w osobnym referacie: https://astropolis.pl/topic/65306-%CE%BC-columbae-i-ae-aurigae/?tab=comments#comment-744395 ). Na skutek kolizji, dwie pozostałe gwiazdy uformowały nowy system podwójny, znany obecnie jako składowa Aa oraz Ab iota Orionis.
Gwiazdy te znajdują się tak blisko siebie, że na skutek oddziaływania sił pływowych wzajemnie się odkształcają. Ma to przejaw w charakterystyce wykresu zmienności, zwłaszcza w momencie perycentrum. Silna deformacja ma miejsce w 0,9- 1.0 fazie cyklu. Masa składnika Aa wynosi nieco ponad 23 Mʘ, a Ab ok. 13 Mʘ. Są to więc gwiazdy bardzo masywne, które zakończą życie wybuchem supernowej. Promień każdej z nich wynosi odpowiednio: ok. 9 Mʘ oraz niemal 5Mʘ.
Jasność gwiazdy jest stała przez blisko 90% czasu trwania cyklu. Jednak okresowo obserwujemy nagłą zmianę jasności. Orbita, po której składowe wzajemnie się obiegają, jest mocno eliptyczna (e = 0.764), co oznacza, że w momencie największego zbliżenia gwiazdy znajdują się niemal 8-krotnie bliżej siebie niż w chwili ich skrajnego oddalenia. Wówczas następuje silna deformacja kształtu obu gwiazd, co prowadzi do poważnych zmian w ich jasności. Wykres zmienności przypomina nieco bicie serca (wykres z elektrokardiogramu). W jednej z monografii naukowych, zmienność ioty Orinis została przyrównana do „najpotężniejszego uderzenia serca”. Wyodrębniono nawet osobną grupę gwiazd zmiennych, zwanych „heartbeat stars”, których podstawowy poziom jasności ma charakter pulsacyjny, łagodnie sinusoidalny, cyklicznie przerwany wyraźnym minimum. Analiza przebiegu zmienności takich układów jest cennym narzędziem w precyzyjnym określaniu masy oraz promienia gwiazd składowych systemu. Iota Orionis Aa i Ab to wyjątkowo masywne gwiazdy i z tego powodu szczególny przypadek „heartbeat stars”. Zjawisko było zwykle obserwowane dla systemów mniej masywnych (n. typy widmowe A lub F).

 

image.png


Temperatury powierzchni dwóch składników są bardzo wysokie i wynoszą odpowiednio: 32.000 K oraz 28.000 K. Gwiazdy ulegają dość szybkiej (ale nie wybitnie wysokiej) rotacji: 120 km/s i 75 km/s.

Warto również wspomnieć o pozostałych składnikach systemu iota Orionis. W odległości ok 11’’ od gwiazd macierzystych znajduje się 7-magnitudowa błękitna gwiazda typu widmowego B8III. Blisko 49’’ od Aa/Ab jest obecna słaba gwiazda (10m) iota Ori C, o białej barwie, należąca do typu widmowego A0.

  • Lubię 6
  • Dziękuję 1

Udostępnij tę odpowiedź


Odnośnik do odpowiedzi
Udostępnij na innych stronach

Zgadza się. Ale należy pamiętać, że są gorętsze. Np. Naos (Zeta Puppis,O4I) : powyżej 40.000 K oraz bękitne podkarły (sdO i sdB), których temperatury powierzchni sięgają wartości nawet 80.000 K.

Udostępnij tę odpowiedź


Odnośnik do odpowiedzi
Udostępnij na innych stronach

Jeśli chcesz dodać odpowiedź, zaloguj się lub zarejestruj nowe konto

Jedynie zarejestrowani użytkownicy mogą komentować zawartość tej strony.

Zarejestruj nowe konto

Załóż nowe konto. To bardzo proste!

Zarejestruj się

Zaloguj się

Posiadasz już konto? Zaloguj się poniżej.

Zaloguj się

  • Przeglądający   0 użytkowników

    Brak zarejestrowanych użytkowników przeglądających tę stronę.

  • Polecana zawartość

    • Odszedł od nas Janusz Płeszka
      Wydaje się nierealne, ale z kilku źródeł informacja ta zdaje się być potwierdzona. Odszedł od nas człowiek, któremu polskiej astronomii amatorskiej możemy zawdzięczyć tak wiele... W naszym hobby każdy przynajmniej raz miał z nim styczność. Janusz Płeszka zmarł w wieku 52 lat.
        • Smutny
      • 156 odpowiedzi
    • Małe porównanie mgławic planetarnych
      Postanowiłem zrobić taki kolaż będący podsumowaniem moich tegorocznych zmagań z mgławicami planetarnymi a jednocześnie pokazujący różnice w wielkości kątowe tych obiektów.
      Wszystkie mgławice na tej składance prezentowałem i opisywałem w formie odrębnych tematów na forum więc nie będę się rozpisywał o każdym obiekcie z osobna - jak ktoś jest zainteresowany szczegółami bez problemu znajdzie fotkę danej mgławicy na forum.
        • Kocham
        • Dziękuję
        • Lubię
      • 20 odpowiedzi
    • SN 2018hhn - "polska" supernowa w UGC 12222
      Dziś mam przyjemność poinformować, że jest już potwierdzenie - obserwacja spektroskopowa wykonana na 2-metrowym Liverpool Telescope (La Palma, Wyspy Kanaryjskie). Okazuje się, że mamy do czynienia z supernową typu Ia. Poniżej widmo SN 2018hhn z charakterystyczną, silną linią absorpcyjną SiII.
        • Dziękuję
        • Lubię
      • 11 odpowiedzi
    • Zbiórka: Obserwatorium do poszukiwania nowych planet pozasłonecznych
      W związku z sąsiednim wątkiem o zasadach przyjmowania stypendiów, po Waszej radzie zdecydowałem się założyć zbiórkę crowdfundingową na portalu zrzutka.pl. W tym wątku będę informował o wszelkich aktualizacjach, przychodzących także po zakończeniu.
        • Kocham
        • Dziękuję
        • Lubię
      • 85 odpowiedzi
    • Mamy polską zmienną z zaćmieniowym dyskiem protoplanetarnym
      W ten weekend, korzystając z danych ASAS-SN (All Sky Automated Survey for Supernovae), wykryłem nieznaną do tej pory zmienną typu R Coronae Borealis. To jedna z najrzadszych typów gwiazd zmiennych - do tej pory odnaleziono zaledwie ~150. Ich poszukiwanie nie należy do najprostszych, gdyż swoimi wskaźnikami barwy (B-V, J-K etc.) nie wyróżniają się zbytnio, dlatego szybciej jest przeszukać krzywe blasku.
        • Lubię
      • 20 odpowiedzi
×

Powiadomienie o plikach cookie

Umieściliśmy na Twoim urządzeniu pliki cookie, aby pomóc Ci usprawnić przeglądanie strony. Możesz dostosować ustawienia plików cookie, w przeciwnym wypadku zakładamy, że wyrażasz na to zgodę.