Jump to content
tomchm

Wyjaśnienie w kwestii aberracji chromatycznej

Recommended Posts

Cześć,

 

Mam refraktor achromatyczny Bresser 102XS. Celem zmniejszenia aberracji chromatycznej używam filtra Baader Contrast Booster 1,25". W wyciągu znajduje się kątówka pryzmatyczna GSO 1,25". Zauważyłem, że niezależnie od tego, jaki okular siedzi w kątówce, to aberracja jest mniejsza wówczas, gdy filtr wkręcony jest w kątówkę, a nie w okular.

 

Dlaczego tak się dzieje?

Share this post


Link to post
Share on other sites

Kątówka sama z siebie aberracji nie zmniejsza. Moim zdaniem efekt jest spowodowany tym, że pochłania sporo światła, przez co kolorowe obwódki są słabiej widoczne.

Share this post


Link to post
Share on other sites

Ja tak na chłopski rozum koncypuję sobie tak :  gdy filtr jest w okularze, promienie przechodzące przez pryzmat są dodatkowo tym pryzmatem

jeszcze bardziej rozjechane i filtr sobie z tym gorzej radzi . Natomiast, gdy filtr jest przed kątówką pryzmatyczną - lepiej zrobi korekcję zbieżności

do późniejszego  zogniskowania .

  • Like 1

Share this post


Link to post
Share on other sites

Chyba to jakaś autosugestia. Tego typu filtry po prostu odcinają ( pochłaniają ) niebieską część światła co powoduje mniejszą widoczność niebieskich obwódek. Jego położenie nie powinno mieć wpływu na obraz. Zastanawiam się też czy przypadkiem filtr w kątówce nie odcina części światła, przysłaniając tor optyczny ale wtedy efektem byłoby też delikatne winietowanie ( pociemnienie na brzegach pola widzenia )

 

Pozdrawiam

Share this post


Link to post
Share on other sites
12 minut temu, Tomek_P napisał:

Zastanawiam się też czy przypadkiem filtr w kątówce nie odcina części światła, przysłaniając tor optyczny ale wtedy efektem byłoby też delikatne winietowanie ( pociemnienie na brzegach pola widzenia )

Też tak pomyślałem, że może filtr przesłania tor optyczny. Słabego winietowania można nie zauważyć. Może trochę zmniejsza odblaski? 

Share this post


Link to post
Share on other sites
Posted (edited)

Tak na marginesie - zmień kątówkę na dielektryczną. Jeżeli rzeczywiście* masz pryzmat, to jest zbrodnia przeciwko jakości obrazu.

 

* widzę że w zestawie dają 90st, z reguły one są lustrzane

Edited by Astrobonq

Share this post


Link to post
Share on other sites

...szczególnie przy jasnych obiektach  ( Wenus itp )  Przez cale pole okularu jasna smuga/krecha , podobno efekt odbicia światła na łączeniu pryzmatów ( na krawędzi )

 

:)

Share this post


Link to post
Share on other sites
Posted (edited)

Pryzmat moze korygować Aberracje Chromatyczną. Ale zwykle to sie nie udaje w światłosilnych refraktorach. Pryzmaty swietnie współparcują z refraktorami o małej swiatłosile i z EDkami (pewnie równiez z fulorytami).

Na potwierdzenie test 80ED - pryzmat zmniesza aberrację szczególnie dla barwy czerwonej, aczkolwiek przemieszcza barwy (gdyby, ktos nie wiedział o co chodzi z tymi kolorowymi kółkami, to śmiało niechaj pyta - wytłumaczę :) ; )

CelED80JK-04.jpg.863474ffed2fb76a622e297302551db7.jpg

 

A co do filtra wkreconego w katówke - bardzo mozliwe, ze po prostu obcina część swiatła i przez to mamy teleskop o mniejszej światłosile, czyli mniejszej aberracji chromatycznej.

 

EDIT

Mowa oczywiście o pryzmatach pokazujących obraz odbity jak w lustrze, nie o pryzmatach Amiciego. W Amicim, to przy takiej światłosile w ogóle moga cuda wychodzić ;)

 

 

Edited by JSC
  • Like 1

Share this post


Link to post
Share on other sites
Posted (edited)

Jeżeli chodzi o samą jakość obrazu, to tutaj jest wszystko OK, kątówka ładnie ostrzy. Poza aberracją chromatyczną tak naprawdę nie zauważyłem żadnych wielkich wad obrazu - chyba, że te wady miałyby wynikać z seeingu, ale nie jestem na tyle sprawnym obserwatorem, aby to stwierdzić.

 

Godzinę temu, zbignieww napisał:

Ja tak na chłopski rozum koncypuję sobie tak :  gdy filtr jest w okularze, promienie przechodzące przez pryzmat są dodatkowo tym pryzmatem

jeszcze bardziej rozjechane i filtr sobie z tym gorzej radzi . Natomiast, gdy filtr jest przed kątówką pryzmatyczną - lepiej zrobi korekcję zbieżności

do późniejszego  zogniskowania .

Myślę, że zbignieww ma tutaj rację. Poza tym jest jeszcze jedna sprawa.

 

Otóż jak wkręciłem filtr w okular i włożyłem całość do kątówki, to miałem problemy z ustawieniem ostrości. Po wkręceniu filtra w kątówkę problem ten zniknął.

 

Tak jeszcze informacyjnie podaję okulary użyte podczas obserwacji:

1. Baader Morpheus 9mm;

2. Baader Morpheus 4,5mm;

3. Omegon LE Planetary 3mm.

Edited by tomchm

Share this post


Link to post
Share on other sites

Dla jakich powiększeń ten efekt występuje/jest najsilniejszy?

Czy masz kątówkę lustrzaną, która standardowo jest w zestawie? - warto byłoby porównać.

Ale raczej będzie to problem z rozszczepieniem światła na pryzmatach kątówki. Filtr przed kątówką pewnie ma niższą transmisję dla skrajnych promieni, (f/4.5) i stąd widać mniej kolorków. Kiedyś był taki wykres wrzucony na forum w temacie wkręcania filtrów w okulary lornetek.

Taki światłosilny refraktorek do szerokich pól aż się prosi o 2" kątówkę lustrzaną i 25~30mm szerokokątny okular.

Share this post


Link to post
Share on other sites

Pryzmat jak 'nasadka kątowa pryzmatyczna Baader Planetarium 90 stopni 2 cale' czy 'nasadka kątowa BBHS' to zupełnie inna jakość. 

Obrazy uzyskiwane przez te pryzmaty są lepszej jakości od zwykłych luster, czy dielektryków. Różnica jest najbardziej zauważalna, gdy zmieniamy lustro (wszystko jedno, czy zwykłe czy dielektryczne) na pryzmat. Różnica między pryzmatem a pryzmatem BBHS jest już bardziej subtelna, w każdym razie dla mnie. 

Żadnego klejenia, o którym krążą legendy, jak wyżej, nie widać. W każdym razie w tym pryzmacie, który mam oraz tym drugim, który testowałem. 

To tak dla formalności i uświadomienia, że rzeczy nie zawsze są takie oczywiste i proste. 

Share this post


Link to post
Share on other sites
11 minut temu, kjacek napisał:

Pryzmat jak 'nasadka kątowa pryzmatyczna Baader Planetarium 90 stopni 2 cale' czy 'nasadka kątowa BBHS' to zupełnie inna jakość. 

Obrazy uzyskiwane przez te pryzmaty są lepszej jakości od zwykłych luster, czy dielektryków. Różnica jest najbardziej zauważalna, gdy zmieniamy lustro (wszystko jedno, czy zwykłe czy dielektryczne) na pryzmat. Różnica między pryzmatem a pryzmatem BBHS jest już bardziej subtelna, w każdym razie dla mnie. 

Żadnego klejenia, o którym krążą legendy, jak wyżej, nie widać. W każdym razie w tym pryzmacie, który mam oraz tym drugim, który testowałem. 

To tak dla formalności i uświadomienia, że rzeczy nie zawsze są takie oczywiste i proste. 

A jak to wygląda w przypadku kątówki pryzmatycznej APM 2"?

Share this post


Link to post
Share on other sites
Posted (edited)

Tak przy okazji - gdyby ktos chciał miec pryzmat dający obraz taki jak w lornetce, ale ma uraz do pryzmatu Amiciego z uwagi na  świetlista krechę, to są tez  takie:

https://www.astroshop.pl/pryzmaty-katowe/orion-pentaprism-diagonal-90d-1-25-/p,59337

Orion-Pentaprism-Diagonal-90d-1-25-.jpg

 

EDIT

Tutaj mozna sobie poczytac:  https://www.telescope.com/Orion-125-Pentaprism-Diagonal/p/130301.uts

Edited by JSC
  • Like 2

Share this post


Link to post
Share on other sites
1 godzinę temu, tomchm napisał:

A jak to wygląda w przypadku kątówki pryzmatycznej APM 2"?

Nie wiem, nigdy nie miałem takiej nasadki. 

Share this post


Link to post
Share on other sites
4 godziny temu, JSC napisał:

(gdyby, ktos nie wiedział o co chodzi z tymi kolorowymi kółkami, to śmiało niechaj pyta - wytłumaczę :) ; )

 CelED80JK-04.jpg.863474ffed2fb76a622e297302551db7.jpg

 

Chętnie przeczytam. Może dowiem się czegoś nowego.

Założyciele tematu nie powinien być przeciwko.

Share this post


Link to post
Share on other sites
5 godzin temu, Astrobonq napisał:

Tak na marginesie - zmień kątówkę na dielektryczną. Jeżeli rzeczywiście* masz pryzmat, to jest zbrodnia przeciwko jakości obrazu.

 

* widzę że w zestawie dają 90st, z reguły one są lustrzane

Co to za pierdoła?.Jak spróbowałem pryzmatu baadera w refraktorze to wiem ze żadna inna kątówka nie da mi takiej jakości obrazu. Dobry pryzmat zawsze da lepszy obraz od lustrzanki

Share this post


Link to post
Share on other sites
23 minuty temu, wampum napisał:

Co to za pierdoła?.Jak spróbowałem pryzmatu baadera w refraktorze to wiem ze żadna inna kątówka nie da mi takiej jakości obrazu. Dobry pryzmat zawsze da lepszy obraz od lustrzanki

Sam jesteś pierdoła.

 

Ile kosztuje pryzmat Baadera? 500? 1000? To oczywiste, że dobry jakościowo pryzmat da ładny obraz. Mi chodzi o kitowe pryzmaty które znajduje się w zestawie z telepem.

Share this post


Link to post
Share on other sites
38 minut temu, Astrobonq napisał:

Sam jesteś pierdoła.

 

Ile kosztuje pryzmat Baadera? 500? 1000? To oczywiste, że dobry jakościowo pryzmat da ładny obraz. Mi chodzi o kitowe pryzmaty które znajduje się w zestawie z telepem.

W zestawie z telepem była kątówka lustrzana 1,25" - od razu ją wyrzuciłem. Obecną kątówkę posiadam od dłuższego czasu (ponad rok), ale nie jest to żaden kitowiec.

5 godzin temu, bartolini napisał:

Dla jakich powiększeń ten efekt występuje/jest najsilniejszy?

Czy masz kątówkę lustrzaną, która standardowo jest w zestawie? - warto byłoby porównać.

Ale raczej będzie to problem z rozszczepieniem światła na pryzmatach kątówki. Filtr przed kątówką pewnie ma niższą transmisję dla skrajnych promieni, (f/4.5) i stąd widać mniej kolorków. Kiedyś był taki wykres wrzucony na forum w temacie wkręcania filtrów w okulary lornetek.

Taki światłosilny refraktorek do szerokich pól aż się prosi o 2" kątówkę lustrzaną i 25~30mm szerokokątny okular.

W planach miałem kupienie kątówki pryzmatycznej 2" + okular ES 40mm 680 :icon_cool: - rzeczywiste pole widzenia niemal 60 :icon_cool:

Ale potem ostatecznie kupiłem sobie celownik Rigel - wspaniale wykonuje swoją robotę. Zresztą co do okularów to mam następujące:

1. GSO Plössl 32mm;

2. Skywatcher SWA-70 17mm;

3. Baader Morpheus 9mm;

4. Baader Morpheus 4,5mm;

5. Omegon LE Planetary 3mm.

 

Na plösslu mam pole widzenia nieco ponad 30 - M31 widać niemal całą :icon_cool:

 

Share this post


Link to post
Share on other sites
Posted (edited)
7 godzin temu, Piotr4d napisał:

Chętnie przeczytam. Może dowiem się czegoś nowego.

Założyciele tematu nie powinien być przeciwko.

W największym skrócie to jest tak:

 

Aberracja Chromatyczna Podłużna (czyli występująca na osi teleskopu, zwykle w postaci fioletowej obwódki), to nic innego jak rozogniskowana dana barwa (barwy).

Przedstawiając sytuacje z podanej wcześniej ilustracji aberracji chromatycznej dla SW80ED (w wersji bez kątówki pryzmatycznej) przedstawiałoby sie to tak:

abera0.jpg.f9b6b51d579984132f4ccd8545aa0f7e.jpg

Ogniska poszczególnych barw poprzesuwane są na osi optycznej o dana wartość w mikrometrach, to znaczy, że o tyle należy wsunąć lub wysunąć wyciąg pokrętłem ostrości, aby zogniskować na danych barwach.

Zogniskowana na "0" jest barwa zielona, a rozogniskowane są wszystkie pozostałe (na rysunku zaznaczyłem tylko niebieską "F" oraz czerwona "C", no i oczywiście zielona "e"). Tak po prawdzie, to nigdy nie ogniskujemy sobie dokładnie na barwie zielonej, a nieco pomiędzy barwami, więc AC wygląda w praktyce troche mniej dotkliwie niz w testach.

 

Ważną sprawą jest tutaj światłosiła. Im mniej swiatłosilny teleskop, tym mniej aberracji chromatycznej (zakładając taką samą aperturę i rodzaj szkła soczewek).

Mam akurat pod ręką wykresy dla achromatów, ale tak samo jest ze wszystkimi refraktorami.

abera2.jpg.71b70b4492e20a6940fc22ee31673e04.jpg

I teraz ciekawa sprawa - zauważcie, ze im dłuższy teleskop (mniejsza swiatłosiła) tym większe przesunięcia barw na osi optycznej. Dla powyzszego przykładu dla f/5 przesuniecie czerwieni wynosi ok. 0,5 mikrometra, a dla f/15 aż ok. 1 mikrometra!

To dlaczego jest tak , że mniejsza aberracja chromatyczna jest przy mniejszej światłoisile?

Wynika to z zakresu dobrej ostrości. Zakres ten zalezy od kwadratu światłosiły. Dla f/5 byłoby to 25 (współczynnik bezmiarowy), a dla f/15 aż 225. Czyli zakres dobrej ostrości jest 9x wiekszy dla światłoisiły f/15 w porównaniu ze swiatłosiłą f/5. Czyli moglibyśmy w celu porównawczym podzielić ten 1mikrometr przez 9, aby otrzymać analogiczny do f/5 wynik.

 

Jeszcze dwa rysunki jak to wgląda dla achromatów:

abera3.jpg.8a30a0a53e55459cf03d11dc6f97894d.jpg

Rysunek nr1 pokazuje nam obecną korekcję achromatów, gdzie właściwie nie wiedzieć czemu dążą do zogniskowania dwóch barw w jednym punkcie, konkretnie czerwonej i niebieskiej, co daje nam w rezultacie fiolet. Możliwe, ze to sprawa tego, iz czerwień mniej zauważamy niz niebieski/fioletowy w widzeniu mezopowym (?) . Jednak prawdziwy klasyczny achromat powinien być tak skorygowany jak na rysunku nr2. Gdzie niebieski jest najdalej oddalony od miejsca ogniskowania, a to dlatego, ze dysk Airego dla barwy niebieskiej jest najmniejszy i najmniej szkodzi mu utrata ostrości. Niektórzy twierdzą, że taka korekcja może tez być za sprawą zażółcenia szkła w dawnych soczewkach, ale w/g mnie bardziej to pierwsze.

 

Jak zwykle, mile widziane poprawki, gdybym coś namieszał :)

Edited by JSC
  • Like 1
  • Thanks 1

Share this post


Link to post
Share on other sites

Chwila... Twój refraktor ma światłosiłę F4.6. 

Źrenica Wyjściowa dla 40mm=40mm/4.6=8.7mm

No way... Będzie za jasno, mydlanie. 

 

Przy 32mm jest już bardzo słabo

Źw32mm=32mm/4.6=7mm.

Taka ŹW to tylko przy bardzo ciemnym niebem. 

 

Zgrubnie zakres akceptowalny ŹW 1-5mm. 

Najlepiej gdy ŹW 2-2,5mm. 

Share this post


Link to post
Share on other sites
9 godzin temu, kjacek napisał:

Chwila... Twój refraktor ma światłosiłę F4.6. 

Źrenica Wyjściowa dla 40mm=40mm/4.6=8.7mm

No way... Będzie za jasno, mydlanie. 

 

Przy 32mm jest już bardzo słabo

Źw32mm=32mm/4.6=7mm.

Taka ŹW to tylko przy bardzo ciemnym niebem. 

 

Zgrubnie zakres akceptowalny ŹW 1-5mm. 

Najlepiej gdy ŹW 2-2,5mm. 

Ja czytałem na stronie Televue, że dla refraktorów górna granica źrenicy wyjściowej nie istnieje - nie ma czegoś takiego jak porażenie światłem itp. Po prostu cześć światła nie trafi do źrenicy i tyle.

Share this post


Link to post
Share on other sites
35 minut temu, tomchm napisał:

Ja czytałem na stronie Televue, że dla refraktorów górna granica źrenicy wyjściowej nie istnieje - nie ma czegoś takiego jak porażenie światłem itp. Po prostu cześć światła nie trafi do źrenicy i tyle.

I dobrze przeczytałeś, nic Cię nie porazi. 

Po prostu obrazy uzyskiwane przy bardzo dużej ŹW w pewnym momencie stają się nieakceptowalne. Są po prostu za jasne, bez kontrastu. Masz różne okulary, jak wygląda obraz przy różnych ogniskowych? Im większa ŹW, tym gorzej. Różne osoby mają trochę inny zakres tolerancji. 

Zakres 1-5mm ŹW to orientacyjny zakres akceptowalny dla większości osób. Wiele zależy od różnych czynników wewnętrznych i zewnętrznych. 

 

Można się trochę ratować zakładając ciemny filtr wąskopasmowy jak UB do mgławic. 

 

Share this post


Link to post
Share on other sites

Dla mnie jakość obrazu w dużej mierze zależy od seeingu. Z reguły najlepszy obraz mam przy małych powiększeniach. Faktycznie obraz jest mniej kontrastowy przy małym powiększeniu, ale to wina LP, nie zaś ŹW. Pod zasyfionym niebem obraz wygląda nędznie niezależnie od powiększenia. Zaś przy dużych powiększeniach zaczyna mi obraz falować, czasami już przy 50X...

Share this post


Link to post
Share on other sites
Posted (edited)

A skąd obserwujesz? Jesli przez otwarte okno, to niestety będzie taka kiszka. Jak z balkonu, to będzie lepiej, jesli będziesz miał zamknięte drzwi balkonowe, a okna i drzwi sąsiadów z dołu także bedą pozamykane. Poza tym nie powinno sie obserwować obiektów ponad dachami innych domów (róznica w seeingu jest kolosalna ponad budynkiem i obok budynku).

Zresztą ten teleskop pewnie nie wyciągnie wiecej niz 1xD, pomimo , ze ma szkiełko ED, za duża swiatłosiła. Tak jak piszesz, to teleskop do szerokich pól i małych powiekszeń.

 

Edited by JSC

Share this post


Link to post
Share on other sites

Obserwuję z różnych miejsc, ale generalnie staram się jeździć na różne miejscówki - tak się składa, że mieszkam w Warszawie. Pod względem powiększeń, to największe, jakie stosuję, to 150x - używam tego do rozdzielania gwiazd podwójnych. Jak separacja między gwiazdą jest odpowiednio duża, to ten telep daje radę (cały czas oczywiście Baader Contrast Booster wkręcony w kątówkę). Zły seeing najlepiej widać podczas obserwacji Księżyca - tydzień temu podczas obserwacji niedaleko Okuniewa obraz przy powiększeniu 100x zaczął płynąć.

Najlepszy seeing (jak do tej pory) miałem w swoim rodzinnym mieście (Siedlce) przy temperaturze poniżej -100C - gwiazdki były wówczas jak igiełki.

 

W tym roku na przełomie lipca i sierpnia planuję wybrać się w Alpy na wysokość ok. 2300 m n.p.m. Chcę sprawdzić, czy na tak dużej wysokości seeing będzie dużo lepszy niż na nizinach...

Share this post


Link to post
Share on other sites

Join the conversation

You can post now and register later. If you have an account, sign in now to post with your account.

Guest
Reply to this topic...

×   Pasted as rich text.   Paste as plain text instead

  Only 75 emoji are allowed.

×   Your link has been automatically embedded.   Display as a link instead

×   Your previous content has been restored.   Clear editor

×   You cannot paste images directly. Upload or insert images from URL.


  • Recently Browsing   0 members

    No registered users viewing this page.

  • Our picks

    • Zdjęcie Czarnej Dziury - dzisiaj o 15:00
      Pamiętajcie, że dzisiaj o 15:00 poznamy obraz Czarnej Dziury. Niezależnie od tego, jak bardzo będzie ono spektakularne (lub wręcz przeciwnie - parę pikseli), trzeba pamiętać, że to ogromne, wręcz niewyobrażalne, osiągnięcie cywilizacji. Utrwalić coś tak odległego i małego kątowo, do tego wykorzystując mega sprytny sposób (interferometria radiowa), ...no po prostu niewyobrażalne. EHT to przecież wirtualny teleskop wielkości planety. Proste?
        • Like
      • 141 replies
    • Amatorska spektroskopia supernowych - ważne obserwacje klasyfikacyjne
      Poszukiwania i obserwacje supernowych w innych galaktykach zajmuje wielu astronomów, w tym niemałą grupę amatorów (może nie w naszym kraju, ale mam nadzieję, że pomału będzie nas przybywać). Odkrycie to oczywiście pierwszy etap, ale nie mniej ważne są kolejne - obserwacje fotometryczne i spektroskopowe.
        • Like
      • 4 replies
    • Odszedł od nas Janusz Płeszka
      Wydaje się nierealne, ale z kilku źródeł informacja ta zdaje się być potwierdzona. Odszedł od nas człowiek, któremu polskiej astronomii amatorskiej możemy zawdzięczyć tak wiele... W naszym hobby każdy przynajmniej raz miał z nim styczność. Janusz Płeszka zmarł w wieku 52 lat.
        • Like
      • 163 replies
    • Małe porównanie mgławic planetarnych
      Postanowiłem zrobić taki kolaż będący podsumowaniem moich tegorocznych zmagań z mgławicami planetarnymi a jednocześnie pokazujący różnice w wielkości kątowe tych obiektów.
      Wszystkie mgławice na tej składance prezentowałem i opisywałem w formie odrębnych tematów na forum więc nie będę się rozpisywał o każdym obiekcie z osobna - jak ktoś jest zainteresowany szczegółami bez problemu znajdzie fotkę danej mgławicy na forum.
      • 22 replies
    • SN 2018hhn - "polska" supernowa w UGC 12222
      Dziś mam przyjemność poinformować, że jest już potwierdzenie - obserwacja spektroskopowa wykonana na 2-metrowym Liverpool Telescope (La Palma, Wyspy Kanaryjskie). Okazuje się, że mamy do czynienia z supernową typu Ia. Poniżej widmo SN 2018hhn z charakterystyczną, silną linią absorpcyjną SiII.
        • Thanks
      • 11 replies
×
×
  • Create New...

Important Information

We have placed cookies on your device to help make this website better. You can adjust your cookie settings, otherwise we'll assume you're okay to continue.