Jump to content
Dan1367

Księżyc na starych rycinach i mapach

Recommended Posts

1 godzinę temu, Dan1367 napisał:

i chociaż trochę ciekawe.

Bardzo ciekawe. 

  • Thanks 1

Share this post


Link to post
Share on other sites

Trochę czasu minęło, ale czas na kolejny wpis, bo czy Księżyc nie jest fascynujący? Wpatrywanie się w niego gołym okiem jest wyjątkowym doświadczeniem. Jakże musiało być ono niezwykłe w zamierzchłych czasach, „kiedy Słońce było bogiem”? Wsiądźmy do wehikułu czasu i przemierzmy dawne dzieje. Pomińmy czasy przedhistoryczne, pomińmy starożytność z arystotelesowskim „doskonałym” księżycem pośrednikiem między ziemią a niebiańskim królestwem doskonałości. Przejdźmy bez spojrzenia na inne greckie dywagacje odnośnie Księżyca (Plutarch, Lucian). Nie zatrzymujmy się nad średniowiecznymi spostrzeżeniami, mocno przesiąkniętymi autorytetem Stagiryty (księżyc miał być doskonałym lustrem, które odbija obraz Ziemi). Powoli zwolnijmy przy szkicach Leonardo da Vinci. Tutaj rozpoczniemy przygodę z ilustrowanym satelitą.

Spoiler

Leonardo1.jpg.4ab0657ede5a908cf23ec79b7a9261f7.jpgLeonardo2.jpg.359d2e8538541fc832f511c6c5eaff4e.jpg

 

Księżyc też świeci zawsze w swojej porze,
aby ustalać czas i być wiecznym znakiem. (Syr, 43, 6)

 

Dla mnie idealny fragment Biblii umieszczony w rozważaniach o Księżycu w dziele G. Ricciolego. Jak wspomniałem wcześniej, kwestia dzisiejszych nazw topograficznych naszego satelity bierze swój początek w ustaleniach znajdujących się w Almagestum Novum bolońskiego uczonego. Zamieścił on miedzioryt przygotowany przez F. Grimaldiego. A gdyby los zechciał inaczej?

Odrzućmy pierwszą mapę W. Gilberta – zrobiona dosłownie na oko ;) (nota bene to on jest twórcą terminu selenografia).

Spoiler

1475055751_WiliamGilbert.jpg.75a4c4e3cb41ba9a118989a9b5ccaf7e.jpg

 

 

Teleskopowe obserwacje rozpoczęły odbieranie „doskonałości” księżycowi. Pionierami  takich obserwacji byli T. Harriot oraz bardziej znany Galileusz. Ten pierwszy zostawił pierwszy szkic księżyca, i chociaż obecnie jest nieco zapomniany, to jemu należy się palma pierwszeństwa.

Spoiler

harriot_moonmap.gif.d40b8b288f1ef1102a2fd20bab916d49.gifharriot_moon1609.gif.10ce8756403981f75bf31f07f59a137a.gif

Po brytyjskim uczonym z kilku miesięcznym z opóźnieniem szkice wykonał Galileo Galilei. Początkowo miał w planach zrobienie pełnej mapy, ale niestety zrezygnował z tego pomysłu.

Spoiler

Galileusz.gif.8f21089dab439b42c7f5c1ee1d6b996d.gif

 

Księżycem interesowali się również R. Bellarmine oraz CH. Clavius, jednak nie mamy ilustrowanych wyników ich obserwacji (jedynie listy wskazujące na prowadzone obserwacje form geologicznych księżyca).   Warto wspomnieć o szkicach Ch. Scheinera, G. Biancaniego oraz Ch. Malaperta, mimo że były jedynie formą ilustracji, stworzoną na potrzeby ich rozważaniań – zatem nie stanowią czegoś na kształt map.

Spoiler

909618173_biancani1620.jpg.fc8d7393b839c03beb063bd660089e21.jpg658503887_malapert1619.jpg.f68ed3772f78c2dc6d3418d878fb013d.jpg1450968010_scheiner1614.jpg.8e053281b6811777634baaf353bdb706.jpg

Szkic C. Mallena, zatrudnionego przez francuskich badaczy (P. Gassendi, N. C. Fabri de Peiresc) jest interesujący, jednak raczej mapą go nie nazwiemy – to księżyc artysty, a nie astronoma.

Spoiler

mellan.jpg.0d741158eaf05db50a4a235a7f8f8cd5.jpgmellan2.jpg.0aeb8d2aa82db3648e988d0e7d950d30.jpgmellan3.jpg.96c302c8ba03a210c7b799f20a77446b.jpg

Pierwszym kandydatem na księżycowego topografa będzie M. F. van Langre. W planach flamandzki uczony miał stworzenie mapy 13 faz księżycowych, ale nie udało się tego dokonać. Pozostawił nam jedną pełną rycinę w 1645 r., na której umieścił różne formacje geologiczne. Jest pierwszym, który nadał nazwy powierzchni księżyca. Znajdziemy tam imiona monarchów, naukowców i artystów, nazwy miast i państw z epoki.

Spoiler

Florentius_Langrenus1.thumb.jpg.9443d875418a0bafc91b7a0d2b92d826.jpg

Dwa lata później prawdziwy atlas księżyca opublikował J. Heweliusz. Nie przejmował się nomenklaturą poprzednika. W Selenografii znalazły się imiona władców europejskich, filozofów greckich i rzymskich, nazwy geograficzne znane z Ziemi. Atlas gdańskiego astronoma wytyczył dla następców sposób przedstawiania Srebrnego Globu (wykorzystanie narzędzi geograficznych, oświetlenie księżyca z jednego punktu, przedstawienie libracji, oświetlenie poranne).

Spoiler

hevelio_selena1q.thumb.jpg.7752d2b29fe641c3dd303c30301c1597.jpg

 

Ostatnim w dzisiejszej  podróży będzie szkic B. Ricciolego. Przedstawił księżyc w sposób heweliuszowy, jednak nadał nazwy łatwiejsze do zapamiętania i które z grubsza obowiązują do dziś. Tak więc miejsca, które widać gołym okiem, rozróżnił na morza (łac. maria) i lądy (łac. terrae), natomiast kratery nazwał na cześć postaci historycznych. Co ciekawe jego toponimy były zbudowane na przeciwnościach (Mare Frigoris – Terra Caloris; Mare Fecunditatis – Terra Sterilitatis, etc.), niemniej jednak nie wszystkie przetrwały próbę czasu – zastąpiono wiele nazw w późniejszych czasach.

Spoiler

Moon_map_Almagestum_novum.thumb.jpg.d8bd2629c85fcfa3db34afcd1f9be2ca.jpg

Na koniec można jeszcze dodać, że zwyczaj przedstawiania księżyca odwróconego „do góry nogami” pojawił się wraz z teleskopem, który taki obraz prezentował. Praktykę tę stosowano do niedawna. Jednak obecnie obrazy księżycowe są konstruowane i przechowywane cyfrowo i mogą być wyświetlane w dowolnej orientacji. Astronomowie powrócili więc do pokazywania Księżyca, tak jak widać go gołym okiem.

 

Na dziś tyle, kolejna podróż za jakiś czas...

  • Like 7

Share this post


Link to post
Share on other sites

Ale dlaczego poukrywałeś grafiki? Uważasz że niepełnoletni nie powinni tam zaglądać ? :)

Share this post


Link to post
Share on other sites
4 minuty temu, Darek_B napisał:

Ale dlaczego poukrywałeś grafiki? Uważasz że niepełnoletni nie powinni tam zaglądać ?

Jakoś estetyczniej mi wygląda wersja minimalistyczna. Z grafikami rozlazły post się wydawał ;)

  • Like 1

Share this post


Link to post
Share on other sites

Join the conversation

You can post now and register later. If you have an account, sign in now to post with your account.

Guest
Reply to this topic...

×   Pasted as rich text.   Paste as plain text instead

  Only 75 emoji are allowed.

×   Your link has been automatically embedded.   Display as a link instead

×   Your previous content has been restored.   Clear editor

×   You cannot paste images directly. Upload or insert images from URL.


  • Recently Browsing   0 members

    No registered users viewing this page.

  • Our picks

    • Zobaczyć powierzchnię Wenus.... - mapa promieniowania termicznego (sezon 2020)
      Zacznę od zdjęcia a potem będą technikalia, opisy zbierania materiału oraz informacje o obróbce
      6 maja faza Wenus zmalała poniżej 20% więc zaczął się najlepszy okres kiedy możemy podejmować próby rejestracji promieniowania termicznego powierzchni Wenus. Czas ten potrwa mnie więcej 17-18 maja kiedy to planeta będzie już zbyt blisko Słońca i kontrast zmaleje uniemożliwiając (lub utrudniając) rejestrację tego zjawiska.
        • Love
        • Thanks
        • Like
      • 30 replies
    • Własny guider? Ależ to bardzo proste !
      "Guider? Ależ to bardzo proste". Co to jest guider to raczej większość z nas wie. Jak dobrać jego parametry do posiadanego setupu - uuuuu... tu już gorzej. Nie wdając się w rozważania naukowe chcę Wam dziś zaproponować prosty i świetnie działający guider dla setupów głównych o skali obrazu 1.5 arcsec/piksel i mniejszej, czyli od 1.5 do nieskończoności ( wiadomość dla Taysona).
        • Love
        • Like
      • 44 replies
    • Montaż "Wirus 2020"
      A właściwie montażyk. Ponieważ mam od niedawna drukarkę 3D zająłem się analizą projektu podlinkowanego przez Gayosa w temacie o wydrukach 3D.
        • Love
        • Like
      • 117 replies
    • Astropolis w czasie pandemii - informacje o reklamie
      Nie chcę w tym miejsc rozwodzić się na temat aktualnej sytuacji epidemicznej (słyszymy to wszędzie z dużą intensywnością) więc przejdę od razu do rzeczy. Wielu członkom naszej społeczności wirus skomplikuje życie w sferze ekonomicznej i ten post chciałbym dedykować dla nich (dla nas?).
        • Love
        • Thanks
        • Like
      • 17 replies
    • MGAB-V249 - nowy rodzaj gwiazd zmiennych!
      Gwiazdy zmienne można poszukiwać na dwa sposoby. Obserwujemy losowy fragment nieba w poszukiwaniu obiektów zmieniających swój blask lub korzystamy z archiwalnych danych pomiarowych wykonanych przez różne obserwatoria astronomiczne (np. ASAS-SN, ZTF).
        • Love
        • Thanks
        • Like
      • 14 replies
×
×
  • Create New...

Important Information

We have placed cookies on your device to help make this website better. You can adjust your cookie settings, otherwise we'll assume you're okay to continue.