Jump to content

HD 140283 (Matuzalem) - gwiazda 'starsza' niż Wszechświat


Paether
 Share

Recommended Posts

Gwiazda Matuzalem (ang. Methuselah), skatalogowana jako HD 140283, znana jest od ponad wieku przede wszystkim z powodu szybkiego ruchu po niebie, jednak nie tylko to sprawia, że mamy tutaj do czynienia z wyjątkowym ciałem niebieskim. Swoją potoczną (nie znajduje się w żadnych oficjalnych katalogach) nazwę, gwiazda zawdzięcza najstarszemu człowiekowi wymienionemu w Biblii, mającemu żyć 969 lat i właśnie wybitna długowieczność doskonale określa bohaterkę tego tematu.

 

matuzalemmm.jpg

 

Gwiazda porusza się z prędkością około 800 000 mil na godzinę (1,3 miliona km/h). Jej ruch własny wynoszący 0,13 tysięcznych sekundy kątowej na godzinę pozwala przemierzyć na niebie szerokość Księżyca w pełni co około 1500 lat. Wysoka szybkość ruchu własnego świadczy o tym, że gwiazda jest po prostu gościem w naszej gwiezdnej okolicy. Na swojej orbicie przecina płaszczyznę naszej galaktyki, a następnie wraca do halo 'starożytnych' gwiazd otaczających Drogę Mleczną. Przypuszcza się, że powstała w galaktyce karłowatej, którą rodząca się Droga Mleczna wchłonęła ponad 12 miliardów lat temu. Mocno wydłużona orbita gwiazdy jest prawdopodobnie pozostałością po tym dramatycznym akcie kanibalizmu.

 

Znajdująca się w stosunkowo niewielkiej odległości  jest wdzięcznym obiektem badań. Możemy bardzo dokładnie zmierzyć jej jasność, temperaturę powierzchni i skład chemiczny; widzimy także, że dopiero zaczyna ewoluować z fazy późnego podolbrzyma w czerwonego olbrzyma. Te informacje, zebrane razem, pozwalają nam uzyskać dobrze sprecyzowaną wartość wieku gwiazdy, a wynik jest...bardzo ciekawy (delikatnie mówiąc) - 14,46 ± 0,8 miliarda lat. Wcześniejsze szacunki z obserwacji sięgających 2000 roku przy wykorzystaniu satelity Hipparcos określały wiek gwiazdy na 16 miliardów lat z błędem 2 miliardów lat. Późniejsze obserwacje za pomocą Teleskopu Hubble'a określiły dokładnie odległość gwiazdy na 190,1 lat świetlnych i pozwoliły bardziej sprecyzować szacunki dotyczące wieku, opublikowane na początku 2013 roku.

 

Jednak niektóre z właściwości, które posiada, jak np zawartość żelaza wynosząca 1/250 zawartości tego pierwiastka w naszym Słońcu czy innych pobliskich gwiazdach, sugerują, że co prawda jest bardzo stara, ale nie powinna należeć do najstarszych gwiazd. Obecność metalu wskazuje na powstanie gwiazdy już po wybuchach pierwszych gwiazd tzw III populacji, które powstały najwcześniej i składały się wyłącznie z wodoru i helu (wspomina się też o licie). Chociaż istnieje niepewność co do wieku, wynosząca około 800 milionów lat, to nadal sytuuje jej powstanie zbyt wcześnie, tuż przy granicy powstania Wszechświata i wskazuje na pewien problem między tym, ile lat mają gwiazdy i ile lat ma Wszechświat.

Gdzie może leżeć przyczyna? Możliwe, że w przeszłości tej gwiazdy pojawiło się coś nietypowego, o czym dziś nie wiemy. Możliwe, że narodziła się jako gwiazda o większej masie i coś zerwało zewnętrzne warstwy, możliwe, że gwiazda zaabsorbowała jakiś  materiał w późniejszym okresie życia, który zmienił zawartość pierwiastków. Możliwe też, że mamy jeszcze niepełną wiedzę na temat ewolucji najstarszych gwiazd o niskiej metaliczności. Te nieznane (a w niektórych przypadkach być może nawet niepoznawalne) informacje są możliwymi źródłami błędów, gdy próbujemy obliczyć wiek najstarszych gwiazd.

Nie możemy mieć gwiazdy, która istnieje w naszym Wszechświecie, która jest starsza niż sam Wszechświat i w dodatku zawiera żelazo. Albo coś jest nie tak z naszymi szacunkami wieku niektórych z tych gwiazd albo coś jest nie tak z szacunkami wieku Wszechświata, albo jeszcze coś innego, czego nawet nie bierzemy pod uwagę.

 

Gwiazda o promieniu większym o 1,4x od słonecznego znajduje się w gwiazdozbiorze Wagi. Z jasnością widomą 7,22 magnitudo nie jest widoczna gołym okiem (zakładając że nie mamy do czynienia z wybitnym wzrokiem i podobnej jakości warunkami), ale jako obiekt siódmej wielkości gwiazdowej może być spokojnie obserwowany przez nawet niewielką lornetkę. Obecnie mamy na to doskonały czas więc zapraszam do zerknięcia w kierunku gwiezdnej seniorki ^_^

 

matuzalem.jpg

 

http://adsabs.harvard.edu/abs/2013ApJ...765L..12B

https://www.nasa.gov/mission_pages/hubble/science/hd140283.html

https://www.forbes.com/sites/startswithabang/2017/09/07/the-greatest-cosmic-puzzle-astronomers-find-stars-that-appear-older-than-the-universe/#2b8fb3ac3c44

https://www.space.com/20112-oldest-known-star-universe.html

  • Like 3
  • Thanks 2
  • Love 1
Link to comment
Share on other sites

30 minut temu, Paether napisał:

Jej ruch własny wynoszący 0,13 tysięcznych minuty kątowej na godzinę pozwala przemierzyć na niebie szerokość Księżyca w pełni co około 1500 lat

Coś mi się nie zgadza. 0,00013'/h * 24 * 365 = 1,1388'/rok Czyli 30' wielkości Księżyca pokona w ok 26 lat. Gdzie jest błąd?

  • Like 1
Link to comment
Share on other sites

10 minut temu, MateuszW napisał:

Czyli 30' wielkości Księżyca pokona w ok 26 lat. Gdzie jest błąd?

Pomnóż razy 60 i wyjdzie ^_^ 

A tak serio to walnąłem minutę z sekundą. Na stronie NASA jest jak byk - '0.13 milliarcseconds an hour'.

Dzięki B)

  • Like 1
Link to comment
Share on other sites

14 minut temu, MateuszW napisał:

Coś mi się nie zgadza. 0,00013'/h * 24 * 365 = 1,1388'/rok Czyli 30' wielkości Księżyca pokona w ok 26 lat. Gdzie jest błąd?

Według danych Gaia DR2, gwiazda przesuwa się 1300 mas/yr, a więc 1500 lat to się zgadza :) Tylko nie ta wartość prędkości kątowej :)

Link to comment
Share on other sites

3 minuty temu, Paether napisał:

Pomnóż razy 60 i wyjdzie ^_^ 

A tak serio to walnąłem minutę z sekundą. Na stronie NASA jest jak byk - '0.13 milliarcseconds an hour'.

Dzięki B)

Już miałem nadzieję, że idzie to zarejestrować w kilka miesięcy, no ale by za dobrze było :)

Link to comment
Share on other sites

1 minutę temu, MateuszW napisał:

Już miałem nadzieję, że idzie to zarejestrować w kilka miesięcy, no ale by za dobrze było :)

To jest akurat wykonalne w tak krótkim czasie :)@Gajowy potrafi wykonać astrometrię podczas pojedynczej obserwacji planetoidy z dokładnością gdzieś do 0.1-0.2", a więc to tyle, co kilka tygodni ruchu własnego :D

  • Like 1
Link to comment
Share on other sites

2 minuty temu, LibMar napisał:

To jest akurat wykonalne w tak krótkim czasie :)@Gajowy potrafi wykonać astrometrię podczas pojedynczej obserwacji planetoidy z dokładnością gdzieś do 0.1-0.2", a więc to tyle, co kilka tygodni ruchu własnego :D

Z tego zdaję sobie sprawę, jednak co innego suche liczby, a co innego ładna animacja z ruchomą gwiazdą :)

  • Like 1
Link to comment
Share on other sites

5 minut temu, MateuszW napisał:

Z tego zdaję sobie sprawę, jednak co innego suche liczby, a co innego ładna animacja z ruchomą gwiazdą :)

Myślę, że w którąś noc możesz poskakać po wszystkich gwiazdach o dużym ruchu własnym :) Nawet Arktur ma całkiem spory ruch, ciekawe czy wyszłoby coś ze zdjęcia zrobionego 4-5 lat temu (zmiana o 9-11") :)

 

https://www.cosmos.esa.int/web/hipparcos/sample-tables-2

Jednak zaskakujące jest to, dlaczego HD 140283 nie podali do tabeli, choć podane są wszystkie powyżej 1"/yr :(

Link to comment
Share on other sites

Join the conversation

You can post now and register later. If you have an account, sign in now to post with your account.

Guest
Reply to this topic...

×   Pasted as rich text.   Paste as plain text instead

  Only 75 emoji are allowed.

×   Your link has been automatically embedded.   Display as a link instead

×   Your previous content has been restored.   Clear editor

×   You cannot paste images directly. Upload or insert images from URL.

 Share

  • Recently Browsing   0 members

    • No registered users viewing this page.
  • Our picks

    • Droga Mleczna w dwóch gigapikselach
      Zdjęcie jest mozaiką 110 kadrów, każdy po 4 minuty ekspozycji na ISO 400. Wykorzystałem dwa teleskopy Takahashi Epsilon 130D i dwa aparaty Nikon D810A zamocowane na montażu Losmandy G11 wynajętym na miejscu. Teleskopy były ustawione względem siebie pod lekkim kątem, aby umożliwić fotografowanie dwóch fragmentów mozaiki za jednym razem.
        • Love
        • Thanks
        • Like
      • 47 replies
    • Przelot ISS z ogniskowej 2350 mm
      Cześć, po kilku podejściach w końcu udało mi się odpowiednio przygotować cały sprzęt i nadążyć za ISS bez stracenia jej ani razu z pola widzenia. Wykorzystałem do tego montaż Rainbow RST-135, który posiada sprzętową możliwość śledzenia satelitów.
      Celestron Edge 9,25" + ZWO ASI183MM. Czas ekspozycji 6 ms na klatkę, końcowy film składa się z grup 40 klatek stackowanych, wyostrzanych i powiększonych 250%.
      W przyszłości chciałbym wrócić do tematu z kamerką ASI174MM, która z barlowem 2x da mi podobną skalę, ale 5-6 razy większą liczbę klatek na sekundę.
      Poniżej film z przelotu, na dole najlepsza klatka.
        • Love
        • Thanks
        • Like
      • 70 replies
    • Big Bang remnant - Ursa Major Arc or UMa Arc
      Tytuł nieco przekorny bo nie chodzi tu oczywiście o Wielki Wybuch ale ... zacznijmy od początku.
       
      W roku 1997 Peter McCullough używając eksperymentalnej kamery nagrał w paśmie Ha długą na 2 stopnie prostą linie przecinajacą niebo.
       
      Peter McCullough na konferencji pokazał fotografię Robertowi Benjamin i obaj byli pod wrażeniem - padło nawet stwierdzenie: “In astronomy, you never see perfectly straight lines in the sky,”
        • Love
        • Thanks
        • Like
      • 16 replies
    • Jeśli coś jest głupie, ale działa, to nie jest głupie - o nietypowych rozwiązaniach sprzętowych
      Sformułowanie, które można znaleźć w internetach jako jedno z "praw Murphy'ego" przyszło mi na myśl, gdy kolejny raz przeglądałem zdjęcia na telefonie z ostatniego zlotu, mając z tyłu głowy najgłośniejszy marsjański temat na forum. Do rzeczy - jakie macie (bardzo) nietypowe patenty na usprawnienie sprzętu astronomicznego bądź jakieś kreatywne improwizacje w razie awarii czy niezabrania jakiegoś elementu sprzętu  Obstawiam, że @HAMAL mógłby samodzielnie wypełnić treścią taki wątek.
        • Haha
        • Like
      • 43 replies
    • MARS 2020 - mapa albedo powierzchni + pełny obrót 3D  (tutorial gratis)
      Dzisiejszej nocy mamy opozycję Marsa więc to chyba dobry moment żeby zaprezentować wyniki mojego wrześniowego projektu. Pogody ostatnio jak na lekarstwo – od początku października praktycznie nie udało mi się fotografować. Na szczęście wrzesień dopisał jeśli chodzi o warunki seeingowe i udało mi się skończyć długo planowany projekt pełnej mapy powierzchni (struktur albedo) Marsa.
        • Love
        • Thanks
        • Like
      • 134 replies
×
×
  • Create New...

Important Information

We have placed cookies on your device to help make this website better. You can adjust your cookie settings, otherwise we'll assume you're okay to continue.